“Tuổi già là tương lai của mỗi chúng ta” — nhận thức tưởng chừng đơn giản này lại chứa đựng một góc nhìn cốt lõi để thay đổi hoàn toàn cách xã hội tiếp cận tiến trình già hóa dân số.
Tại Hội thảo Quốc gia “Thanh niên với việc chủ động thích ứng với già hóa dân số tại Việt Nam” do Trung tâm Hỗ trợ Thanh thiếu nhi Việt Nam phối hợp cùng Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tổ chức, bà Trần Bích Thủy — Giám đốc Quốc gia Tổ chức HelpAge International tại Việt Nam, đồng thời là Giám đốc Doanh nghiệp Xã hội VIOBA — đã chia sẻ những góc nhìn chiến lược về vai trò của thế hệ trẻ trong bối cảnh chuyển dịch nhân khẩu học.
Tự chủ tuổi già: Hành trình tích lũy trọn đời
Chúng ta vẫn thường quen thảo luận về già hóa như một vấn đề riêng của người lớn tuổi. Tuy nhiên, nếu tuổi già là điểm đến chung của tất cả mọi người, thì việc chuẩn bị cho tuổi già không thể chờ đến khi mái tóc điểm sương mới bắt đầu.
Theo bà Trần Bích Thủy, già hóa khỏe mạnh và sự tự chủ về tài chính không tự nhiên xuất hiện khi chúng ta chạm ngưỡng 60 tuổi, mà là kết quả của một quá trình chuẩn bị liên tục trong suốt cuộc đời. Tiến trình ấy đòi hỏi mỗi cá nhân, ngay từ khi còn trẻ, phải chủ động:
- Tích lũy nền tảng sức khỏe thể chất và trí não thông qua thói quen sống lành mạnh và tầm soát định kỳ.
- Xây dựng năng lực tự chủ tài chính dài hạn.
- Duy trì các kết nối xã hội và tinh thần học tập suốt đời để chủ động thích ứng với những thay đổi của thời đại.
Xóa bỏ định kiến tuổi tác và thúc đẩy gắn kết liên thế hệ
Một trong những thông điệp trọng tâm được nhấn mạnh tại hội thảo là sự cần thiết của việc xóa bỏ định kiến tuổi tác. Xã hội bao trùm không rào cản tuổi tác không chỉ mang lại lợi ích cho người cao tuổi, mà tạo điều kiện phát triển cho mọi lứa tuổi.
Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà quản lý đã cung cấp nhiều thông tin hữu ích, cập nhật về xu hướng già hóa dân số ở Việt Nam, những tác động đối với phát triển kinh tế – xã hội cũng như những định hướng chính sách trong thời gian tới. Đồng thời, nhiều mô hình, kinh nghiệm thực tiễn đã được giới thiệu, đặc biệt là cách tiếp cận liên thế hệ, chăm sóc sức khỏe toàn diện, phát triển nguồn nhân lực, phát huy vai trò của thanh niên và thúc đẩy nền kinh tế bạc như một động lực tăng trưởng mới.
Một trong những mô hình tiêu biểu là Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau — nơi người cao tuổi và thanh niên cùng sinh hoạt, chia sẻ tri thức, hỗ trợ lẫn nhau trong phát triển kinh tế và chung tay giải quyết các vấn đề tại địa phương. Đây là minh chứng sinh động cho thấy sự kết nối liên thế hệ chính là chìa khóa để kiến tạo một cộng đồng bền vững.
Cam kết từ VIOBA
Đối với VIOBA, chuẩn bị cho già hóa dân số không đơn thuần là sự ứng phó thụ động trước các biến động nhân khẩu học, mà là cơ hội lớn để thúc đẩy sự đổi mới, sáng tạo và gắn kết xã hội. Là doanh nghiệp xã hội được kế thừa kinh nghiệm từ tiến trình bản địa hóa của HelpAge International tại Việt Nam, VIOBA nỗ lực chuyển đổi tư duy xã hội từ “bảo trợ” sang “đối tác phát triển”. Chúng tôi chú trọng nâng cao năng lực và trao quyền cho người cao tuổi thông qua các giải pháp toàn diện, từ đào tạo kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) an toàn đến các chương trình chăm sóc sức khỏe thể chất và rèn luyện dẻo dai cho trí não, giúp thế hệ Bạc duy trì sự tự chủ và tiếp tục đóng góp giá trị cho cộng đồng.
Bên cạnh đó, VIOBA cam kết hợp tác chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân để khai mở tiềm năng của Nền Kinh tế Bạc, nhân rộng các mô hình gắn kết như Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau và cung cấp bằng chứng thực tiễn phục vụ tư vấn chính sách dài hạn. Sứ mệnh xuyên suốt của chúng tôi là tạo dựng một hệ sinh thái thuận lợi và bền vững, để mỗi cá nhân ở bất kỳ lứa tuổi nào cũng có thể chủ động kiến tạo tương lai của chính mình, đảm bảo mọi thế hệ đều được già đi trong khỏe mạnh, tự chủ về tài chính, trọn vẹn phẩm giá và mục đích sống.
