Sáng ngày 23/9/2026 tại Hà Nội, Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam phối hợp cùng Doanh nghiệp Xã hội VIOBA tổ chức sự kiện hưởng ứng Tháng Alzheimer Thế giới (World Alzheimer’s Month – WAM) 2026, với thông điệp: “Biết càng sớm – Hành động càng nhiều: Tầm quan trọng của chẩn đoán sa sút trí tuệ.”
Sự kiện do ông Nguyễn Lam – Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam chủ trì, với sự tham dự của lãnh đạo, cán bộ Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam; TS. Vương Ánh Dương – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế; PGS.TS. Trần Viết Lực – Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương; đại diện Cục Bảo trợ Xã hội, Cục Phòng bệnh, Viện Chiến lược và Chính sách – Bộ Y tế; bà Trần Bích Thủy – Giám đốc DNXH VIOBA và HAI; và đại diện người cao tuổi trên địa bàn Hà Nội.
Sa sút trí tuệ – một thách thức ngày càng lớn trong xã hội già hóa
Tại sự kiện, các đại biểu cùng nhìn nhận sa sút trí tuệ đang trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng ngày càng đáng quan tâm trong bối cảnh dân số già hóa nhanh.
Trên thế giới hiện có hơn 55 triệu người sống với sa sút trí tuệ, và con số này được dự báo tăng lên 139 triệu người vào năm 2050. Sa sút trí tuệ cũng được dự báo trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba trên toàn cầu vào năm 2040. Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 530 nghìn người đang sống với sa sút trí tuệ, và con số này có thể tăng lên khoảng 1,75 triệu người vào năm 2050.
Đáng chú ý, hơn một nửa số người sống với sa sút trí tuệ tại Việt Nam được ước tính chưa được chẩn đoán chính thức, cho thấy nhu cầu cấp thiết phải nâng cao nhận thức, tăng cường phát hiện sớm và mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và hỗ trợ.
Sa sút trí tuệ không phải là một phần bình thường của tuổi già. Việc nhận biết sớm những thay đổi về nhận thức và hành vi, chủ động đi khám và được chẩn đoán kịp thời có ý nghĩa quan trọng, giúp người sống với sa sút trí tuệ và gia đình hiểu rõ tình trạng, chủ động lập kế hoạch và tiếp cận các hỗ trợ phù hợp.
Từ “biết sớm” đến “hành động sớm”
Chia sẻ tại sự kiện, bà Trần Bích Thủy – Giám đốc điều hành VIOBA, Giám đốc Quốc gia HelpAge International tại Việt Nam nhấn mạnh: thông điệp của Tháng Alzheimer Thế giới 2026 đặt chẩn đoán sớm ở vị trí trung tâm – bởi chẩn đoán không chỉ là biết mình mắc bệnh, mà còn là bước đầu tiên để biết mình có thể làm gì tiếp theo.
VIOBA đề xuất ba thông điệp hành động:
Thứ nhất, chủ động giảm nguy cơ sa sút trí tuệ trong suốt vòng đời. Các bằng chứng quốc tế cho thấy có tới 45% trường hợp sa sút trí tuệ có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn thông qua việc tác động vào các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi.
Thứ hai, tăng cường phát hiện và chẩn đoán sớm. Chẩn đoán kịp thời giúp người sống với sa sút trí tuệ và gia đình hiểu rõ tình trạng, tiếp cận các lựa chọn điều trị, chăm sóc và hỗ trợ phù hợp, đồng thời có thêm thời gian để chuẩn bị và lập kế hoạch cho tương lai.
Thứ ba, Việt Nam cần xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia về sa sút trí tuệ. Một kế hoạch quốc gia sẽ tạo khuôn khổ để kết nối và huy động nguồn lực, nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy phòng ngừa và phát hiện sớm, tăng cường năng lực chẩn đoán và chăm sóc, hỗ trợ người chăm sóc và phát triển mạng lưới dịch vụ phù hợp tại cộng đồng.
Từ góc độ chuyên môn, TS.BS. Nguyễn Thanh Bình – Bệnh viện Lão khoa Trung ương chia sẻ về các dấu hiệu cảnh báo sa sút trí tuệ trong sinh hoạt hằng ngày và các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi. Bác sĩ khuyến nghị người dân chủ động duy trì lối sống lành mạnh, kết hợp khám sức khỏe định kỳ để nhận biết sớm những thay đổi bất thường về nhận thức và chức năng.
Những thông tin này giúp cụ thể hóa thông điệp của Tháng Alzheimer Thế giới 2026: Biết càng sớm, hành động càng nhiều – từ giảm nguy cơ, nhận biết dấu hiệu cảnh báo đến chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.
Từ sự quan tâm đến đối thoại chính sách
Phát biểu tại chương trình, TS. Vương Ánh Dương – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế khẳng định sự quan tâm của Bộ Y tế đối với chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và quản lý sa sút trí tuệ. Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đang xây dựng các hướng dẫn chuyên môn trong lĩnh vực Lão khoa, trong đó sa sút trí tuệ được xác định là một trong những hội chứng lão khoa cần có quy trình chăm sóc chuẩn hóa.
TS. Vương Ánh Dương cũng chia sẻ về những tiến bộ trong phát hiện sớm, trong đó có việc triển khai xét nghiệm dấu ấn sinh học trong máu tại Bệnh viện Lão khoa Trung ương, đồng thời đề cập định hướng tăng cường phát hiện sớm suy giảm chức năng ở người cao tuổi thông qua khám sức khỏe định kỳ.
Đặc biệt, trước đề xuất của Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam và Doanh nghiệp Xã hội VIOBA về xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia về sa sút trí tuệ, đại diện Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đặt ra một vấn đề quan trọng để các bên cùng thảo luận: Việt Nam nên xây dựng một kế hoạch hành động quốc gia riêng về sa sút trí tuệ, hay lồng ghép nội dung này vào các chương trình, đề án hiện có của ngành Y tế và hệ thống an sinh xã hội?
Câu hỏi này mở ra một hướng trao đổi chính sách quan trọng, đồng thời cho thấy nhu cầu tiếp tục tham vấn và huy động ý kiến từ Hội Người cao tuổi, các cơ quan quản lý, chuyên gia và các tổ chức xã hội để xác định hướng đi phù hợp cho Việt Nam.
Tiếp tục chung tay vì một Việt Nam già hóa chủ động và khỏe mạnh
Sự kiện hưởng ứng Tháng Alzheimer Thế giới 2026 đã tạo không gian để các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội, chuyên gia và đại diện người cao tuổi cùng chia sẻ thông tin, trao đổi về những khoảng trống trong phòng ngừa, phát hiện, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc và hỗ trợ người sống với sa sút trí tuệ.
Quan trọng hơn, sự kiện góp phần đưa sa sút trí tuệ vào các cuộc thảo luận về chính sách y tế và xã hội trong bối cảnh Việt Nam đang già hóa nhanh, đồng thời thúc đẩy đối thoại về một khuôn khổ hành động ở cấp quốc gia.
Doanh nghiệp Xã hội VIOBA và Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam cam kết tiếp tục phối hợp với Bộ Y tế, Bệnh viện Lão khoa Trung ương và các cơ quan, tổ chức liên quan để thúc đẩy nhận thức, phòng ngừa, phát hiện sớm và tăng cường chăm sóc, hỗ trợ người sống với sa sút trí tuệ và gia đình – hướng tới một Việt Nam già hóa chủ động, khỏe mạnh và không ai bị bỏ lại phía sau.
